Đẩy mạnh tiết kiệm, chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện

Chỉ thị nêu rõ, trong bối cảnh xung đột địa chính trị làm đứt gãy nguồn cung và gây biến động mạnh về giá năng lượng toàn cầu, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là giải pháp then chốt để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030, mức tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP phải giảm từ 1 - 1,5%/năm. Đặc biệt, phấn đấu đạt tỷ lệ tiết kiệm điện tối thiểu 3%/năm đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; đồng thời 100% các cơ sở này phải áp dụng hệ thống quản lý năng lượng và thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ.

Trong tiến trình này, Bộ Công Thương đóng vai trò chủ trì và điều phối chiến lược xuyên suốt. Thủ tướng giao Bộ Công Thương nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế để kịp thời tham mưu các giải pháp cung ứng điện, xăng dầu và khí trong mọi tình huống. Ngay trong quý II và quý III năm 2026, Bộ phải hoàn thành việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật về hiệu suất năng lượng, quy chuẩn an toàn cho trạm sạc xe điện và lộ trình loại bỏ đèn sợi đốt từ 20W đến 60W khỏi thị trường. Đáng chú ý, Bộ Công Thương sẽ chủ trì rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng sinh học E10 trong tháng 4/2026 nhằm giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển công nghiệp phụ trợ cung ứng cho ngành xe điện.

Sự chuyển dịch này cũng đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các bộ ngành liên quan trong việc kiến tạo hạ tầng xanh. Theo lộ trình, đến năm 2030, tối thiểu 50% phương tiện công cộng tại các thành phố chuyển sang dùng điện. Để đạt mục tiêu này, Bộ Xây dựng sẽ tích hợp hạ tầng sạc điện vào quy hoạch các khu đô thị và bãi đỗ xe, trong khi Bộ Tài chính sớm ban hành các cơ chế ưu đãi tài chính và phối hợp trình Chính phủ thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm vào năm 2026. Ngoài ra, các vấn đề về môi trường như xây dựng quy định quản lý, thu hồi và tái chế pin xe điện cũng được chú trọng hoàn thiện khung pháp lý để đảm bảo sự phát triển bền vững cho hệ sinh thái giao thông điện.

Đối với các Tập đoàn kinh tế Nhà nước, Thủ tướng yêu cầu những hành động quyết liệt và thực chất trong vận hành sản xuất. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có trách nhiệm giảm tổn thất điện năng truyền tải và phân phối xuống mức 5,8% vào năm 2030 và xây dựng hệ thống điện thông minh trong năm 2026. Trong khi đó, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam phải đảm bảo sản xuất đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước và tối ưu hóa chuỗi khí LNG theo mô hình kho trung tâm. Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng nhận chỉ đạo phải đẩy mạnh cơ giới hóa, kiểm soát chặt chẽ định mức hao hụt trong tất cả các khâu khai thác, vận chuyển và tồn trữ than.

Tại địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố được giao thời hạn đến tháng 4/2026 phải triển khai kế hoạch tiết kiệm năng lượng chi tiết. Các địa phương cần chủ động ban hành chính sách khuyến khích xe buýt điện, taxi điện và điện mặt trời mái nhà phù hợp thực tế trước tháng 9/2026, đồng thời rà soát danh sách phụ tải ưu tiên để đảm bảo tính minh bạch. Thủ tướng nhấn mạnh Bộ Công Thương là đầu mối chủ trì, phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương tổ chức triển khai, đôn đốc và định kỳ tổng hợp báo cáo Chính phủ, đảm bảo các nội dung của Chỉ thị 09 được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả.