Khảo sát thực tiễn phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 24/6/2026, Đoàn công tác của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phối hợp với Bộ Công Thương, do đồng chí Đoàn Thị Thanh Mai, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội làm Trưởng đoàn, đã có chương trình làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh với Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) và Liên minh Kinh tế Toàn cầu Onchain (GOE Alliance), cùng đại diện các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp công nghệ tài chính (fintech) và các công ty luật nhằm trao đổi, thu thập thông tin về nhu cầu phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường tại Việt Nam.

Tại buổi làm việc với Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC), các đại biểu đã trao đổi về mô hình tổ chức Sở giao dịch hàng hóa, cơ chế vận hành thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh và kinh nghiệm xây dựng các thiết chế hạ tầng thị trường tại nhiều quốc gia.

Ông Nguyễn Hồng Văn, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết trên cơ sở Nghị định số 330/2025/NĐ-CP, các cơ quan liên quan đã cơ bản hoàn thiện quy trình cấp phép đối với Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế. Danh mục hàng hóa dự kiến giao dịch bao gồm nông sản, năng lượng, kim loại và một số sản phẩm mới như chứng chỉ carbon. Theo ông Văn, các điều kiện pháp lý nền tảng đã cơ bản sẵn sàng để triển khai khi quy chế hoạt động của Trung tâm được ban hành.

Các đại biểu đánh giá Nghị định số 330 tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc phát triển hạ tầng thị trường giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế

Các đại biểu đánh giá Nghị định số 330/2025/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc phát triển hạ tầng thị trường giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế. Tuy nhiên, để thị trường vận hành an toàn, minh bạch và có khả năng kết nối với thị trường quốc tế, cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp luật ở cấp luật, đặc biệt đối với các thiết chế hạ tầng cốt lõi như đối tác bù trừ trung tâm (CCP), cơ chế bù trừ ròng, cơ chế bảo vệ tài sản khách hàng và quản trị rủi ro thị trường.

Làm việc với Liên minh Kinh tế On-chain Toàn cầu (GOE Alliance), Đoàn công tác đã trao đổi về thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, các xu hướng phát triển mới của thị trường và lắng nghe các đề xuất, kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách phục vụ xây dựng dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Đại diện các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp fintech và các công ty luật đã chia sẻ thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh; những khó khăn trong quản trị rủi ro biến động giá hàng hóa; đồng thời đề xuất nhiều kiến nghị nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh.

Đáng chú ý, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, một trong những doanh nghiệp xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam, kiến nghị nghiên cứu cơ chế hình thành Sở giao dịch hàng hóa chuyên biệt đối với mặt hàng cà phê, qua đó góp phần nâng cao vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng và từng bước tham gia vào quá trình hình thành giá cà phê trên thị trường quốc tế.

Đoàn công tác do đồng chí Đoàn Thị Thanh Mai, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội làm Trưởng đoàn làm việc tại TP.HCM

Các doanh nghiệp cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục khảo sát, lấy ý kiến rộng rãi các đối tượng chịu tác động của Luật; xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro, bảo đảm thị trường vận hành liên tục, thông suốt ngay cả trong điều kiện biến động mạnh; đồng thời nghiên cứu thành lập Hội đồng tư vấn gồm các chuyên gia, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng để tham gia góp ý, phản biện trong quá trình xây dựng và triển khai Luật, bảo đảm các quy định sát với thực tiễn.

Ông Nguyễn Hữu Vũ Khoa cho rằng dự án Luật là cơ hội để Việt Nam tiếp cận các thông lệ và xu hướng mới của thị trường tài chính – hàng hóa quốc tế. Theo ông Khoa, bên cạnh việc hoàn thiện các thiết chế hạ tầng cốt lõi, Việt Nam có thể vận dụng tư duy đổi mới để tạo đột phá: xây dựng khung pháp lý trung lập về công nghệ; nghiên cứu số hóa chứng từ lưu kho hàng hóa nhằm chống gian lận, hỗ trợ người sản xuất tiếp cận vốn và từng bước đưa quyền định giá về phía Việt Nam; đồng thời phát triển các công cụ thông tin, dự báo phục vụ thị trường. Ông cũng đề xuất hội đồng tư vấn nêu trên nên quy tụ thêm chuyên gia quốc tế và đội ngũ chuyên gia người Việt trên toàn cầu, đồng hành cùng cơ quan soạn thảo trong cả quá trình xây dựng và triển khai Luật. GOE bày tỏ mong muốn đóng góp với vai trò một đơn vị nghiên cứu và kết nối nguồn lực quốc tế, trên tinh thần đồng hành, phi lợi nhuận.

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp và kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại buổi làm việc, các đại biểu thống nhất rằng thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh cần được phát triển theo định hướng phục vụ nền kinh tế thực, hỗ trợ doanh nghiệp và người sản xuất chủ động quản trị rủi ro giá, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và tăng cường năng lực cạnh tranh.

Đối với Việt Nam, đặc biệt là các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su, gạo và đường, việc hình thành và phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh sẽ tạo thêm công cụ quản trị rủi ro hiệu quả, giảm thiểu tác động của biến động giá trên thị trường thế giới, đồng thời nâng cao khả năng kết nối với thị trường quốc tế. Các ý kiến cũng cho rằng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh cần được xây dựng theo hướng là một đạo luật mang tính kiến tạo phát triển, tạo nền tảng pháp lý để các mặt hàng có lợi thế của Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình hình thành giá trên thị trường khu vực và quốc tế, qua đó nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu hàng hóa Việt Nam và thúc đẩy phát triển bền vững nền kinh tế.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, đồng chí Đoàn Thị Thanh Mai đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, có giá trị thực tiễn và chuyên môn của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tham dự. Đồng chí nhấn mạnh, các thông tin, kiến nghị được ghi nhận tại buổi khảo sát sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Công Thương và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, bảo đảm xây dựng một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.