Đắk Lắk: Gần 1 tỷ đồng thu nộp ngân sách nhà nước thông qua hoạt động xử lý vi phạm hành chính trên nền tảng thương mại điện tử

Đây là năm đầu tiên Tổ công tác được thành lập và đi vào hoạt động. Tuy còn “non trẻ” cả về cơ cấu tổ chức và kinh nghiệm hoạt động nhưng trong năm qua, Tổ công tác đã đạt được những kết quả tích cực.

“Đi tắt, đón đầu”, chủ động thành lập lực lượng chuyên trách phối hợp đấu tranh và xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại điện tử

Trước những diễn biến “phi truyền thống” của tình hình thị trường cũng như sự tác động của dịch bệnh Covid-19 làm thay đổi thói quen mua sắm của người tiêu dùng, thời gian qua, hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam nói chung và tỉnh Đắk Lắk nói riêng phát triển mạnh mẽ.

Thương mại điện tử phát triển mang lại nhiều lợi ích giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, người tiêu dùng mua sắm tiện lợi hơn, giá cả rẻ hơn, giúp doanh nghiệp đa dạng hóa kênh phân phối, tiếp cận thị trường, giảm chi phí… Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích ưu việt mà thương mại điện tử mang lại, môi trường này vẫn luôn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro phần lớn thuộc về phía người tiêu dùng. Thương mại điện tử trở thành mảnh đất màu mỡ cho các đối tượng xấu trục lợi, thực hiện các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật về bản chất, công dụng của hàng hóa, giả mạo nhãn hiệu, thương hiệu nổi tiếng…

Nhận thấy tính tất yếu, cấp thiết phải xây dựng đội ngũ chuyên trách thực thi khai thác thông tin để phối hợp với lực lượng chức năng đấu tranh và xử lý có hiệu quả những vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại điện tử trên địa bàn tỉnh, dưới sự chỉ đạo sát sao của đồng chí Cục trưởng, tháng 11 năm 2020, Cục Quản lý thị trường tỉnh Đắk Lắk đã chủ động thành lập Tổ công tác Thương mại điện tử - Truyền thông (gọi tắt là Tổ công tác 1169) gồm 10 thành viên - là những công chức trẻ, nhiệt huyết, nhạy bén và có sự am hiểu nhất định về lĩnh vực thương mại điện tử.

Những con số “biết nói”

Từ những ngày đầu thành lập, vẫn còn một số ý kiến hoài nghi về tổ chức cũng như hiệu quả của Tổ công tác 1169. Tuy nhiên, sau một năm hoạt động, những kết quả tích cực mà Tổ đạt được đã khẳng định và thay đổi cách nhìn đối với phương thức làm việc, đấu tranh với các vi phạm pháp luật về thương mại trong tình hình mới. Theo báo cáo tổng kết của Tổ công tác 1169, tính đến hết tháng 11 năm 2021, thông qua việc khai thác thông tin trên các nền tảng thương mại điện tử, Tổ đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ trực thuộc Cục Quản lý thị trường tỉnh Đắk Lắk kiểm tra 62 cơ sở, xử lý 60 vụ vi phạm với tổng số tiền thu được qua xử lý là 833.194.126 đồng; hàng hóa tịch thu, buộc tiêu hủy gồm: 720 thiết bị điện, 720 sản phẩm quần áo và 2.743 sản phẩm mỹ phẩm các loại.

Số liệu nói trên tuy chưa đạt như kỳ vọng nhưng đây thật sự là những con số “biết nói”, khẳng định tầm nhìn và khả năng dự liệu diễn biến, sự phát triển tình hình thị trường của lãnh đạo Cục Quản lý thị trường tỉnh Đắk Lắk cũng như khẳng định sự nỗ lực của các thành viên Tổ công tác.

Vụ việc xử lý điển hình: Vào ngày 03 tháng 06 năm 2021, Tổ công tác 1169 của Cục Quản lý thị trường đã phối hợp với Đội Quản lý thị trường địa bàn kiểm tra địa điểm kinh doanh tại địa chỉ 81 Đỗ Nhuận, phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột. Qua kiểm tra, Tổ công tác phát hiện chủ cơ sở này đang kinh doanh hàng nghìn sản phẩm mỹ phẩm (kem dưỡng da, sữa tắm, tinh dầu, thuốc nhuộm tóc, dầu gội đầu, son môi…). Tất cả những sản phẩm này đều là hàng trôi nổi trên thị trường, không rõ nguồn gốc xuất xứ được chủ cơ sở nhập về bán kiếm lời trên các nền tảng thương mại điện tử… với doanh thu mỗi tháng lên đến hàng trăm triệu đồng. Bên cạnh việc thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn về kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh, ngăn chặn những sản phẩm không đạt chất lượng đến tay người tiêu dùng, Tổ công tác còn thu thập được dữ liệu liên quan đến doanh số bán hàng trên các sàn thương mại điện tử của chủ cơ sở, từ đó phối hợp với cơ quan Thuế xử lý chủ cơ sở với hành vi không đăng ký, kê khai nộp thuế. Sau khi thiết lập hồ sơ vụ việc, Tổ công tác đã tham mưu Cục Quản lý thị trường chuyển toàn bộ hồ sơ vụ việc nói trên đến UBND tỉnh Đắk Lắk để ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Nguyễn Viết Lãm với tổng số tiền thu được qua xử phạt là 205.584.126 đồng (trong đó, số tiền phạt và truy thu thuế là 130.836.126 đồng).

Không ít khó khăn, vướng mắc sau một năm nhìn lại

Theo báo cáo tổng kết sau một năm thành lập, Tổ công tác 1169 hiện nay gặp phải không ít khó khăn, vướng mắc bởi các nguyên nhân khách quan và chủ quan trong quá trình triển khai hoạt động.

Về khách quan, việc kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử tương đối dễ dàng. Các đối tượng thường không đăng ký kinh doanh, không có địa chỉ kinh doanh cụ thể; hàng hóa được phân tán, nhỏ lẻ, cất giấu ở nhiều nơi, thậm chí chỉ bán hàng qua cộng tác viên, trung gian sau đó chuyển hàng, thanh toán theo thỏa thuận và hoàn toàn ẩn danh tính; các website được tạo ra và đóng lại trong thời gian ngắn khiến lực lượng chức năng khó kiểm soát cũng như khó xác định chứng cứ để đấu tranh, xử lý…

Về chủ quan: Hiện nay, số lượng tổ chức, cá nhân lợi dụng môi trường không gian mạng để kinh doanh vô cùng lớn, trong khi lực lượng Quản lý thị trường lại mỏng, đảm nhiệm nhiều chức năng, nhiệm vụ thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Bên cạnh đó, thương mại điện tử là lĩnh vực mới, khó tiếp cận nhưng lực lượng Quản lý thị trường mới được tập huấn rất ít về nghiệp vụ trong lĩnh vực này. Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của một số bộ phận công chức còn hạn chế, chưa có tư duy làm việc đột phá và sự nhanh nhạy cần thiết để đáp ứng tốc độ phát triển của nền tảng thương mại điện tử hiện nay.

Những khó khăn, vướng mắc nói trên đã phần nào ảnh hưởng đến chất lượng công tác chuyên môn cũng như kết quả của Tổ công tác 1169 trong năm 2021.

Vấn đề thu thuế và quản lý thuế đặt ra đối với cơ quan có thẩm quyền

Từ hoạt động đấu tranh, xử lý trên nền tảng thương mại điện tử, đặt ra một vấn đề lớn đối với việc thu thuế, quản lý thuế của các cơ quan chức năng đối với người kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử.

Thực tế cho thấy, quá trình phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam nói chung xuất hiện một số hạn chế, vướng mắc trong công tác quản lý thuế. Rất nhiều các tổ chức, cá nhân đang kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử đều không thực hiện đăng ký kinh doanh, không khai báo với cơ quan thuế, trong khi doanh thu mỗi tháng từ hình thức kinh doanh này rất lớn. Điều này đã và đang xảy ra tình trạng trốn thuế, gây thất thu ngân sách nhà nước; gây khó khăn rất lớn cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc thu thuế và quản lý thuế.

Một số khuyến cáo đối với người tiêu dùng khi lựa chọn mua sắm trên các nền tảng thương mại điện tử

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp tổng kết công tác năm 2021 của Tổ công tác 1169, đồng chí Mai Mạnh Toàn - Cục trưởng Cục Quản lý thị trường tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Thời gian tới, Tổ công tác sẽ tập trung lực lượng, đẩy mạnh xử lý việc kinh doanh hàng hóa trên các nền tảng thương mại điện tử, nhất là đối với các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm… Tuy nhiên, bên cạnh nỗ lực của các lực lượng và cơ quan quản lý nhà nước, người tiêu dùng cũng cần chủ động tìm hiểu kỹ về hình thức mua sắm trực tuyến để trở thành người tiêu dùng thông thái.”

Với vai trò là người đứng đầu cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương, đồng chí đưa ra một số khuyến cáo đối với người tiêu dùng khi lựa chọn hình thức này như sau: Thứ nhất, nên mua hàng tại những trang web uy tín, được cấp phép hoạt động, có thông tin liên lạc rõ ràng (địa chỉ, số điện thoại, mã số thuế); tìm hiểu kỹ về điều khoản bảo hành, trả lại hàng, hoàn tiền, giao nhận… Thứ hai, tìm hiểu kỹ về sản phẩm trước khi mua: nguồn gốc, xuất xứ, tính năng, đánh giá về sản phẩm nhằm tránh mua phải sản phẩm kém chất lượng.

“Chúng tôi kì vọng rằng, việc chủ động thành lập Tổ công tác để đấu tranh với các hành vi vi phạm trên nền tảng thương mại điện tử sẽ góp phần làm trong sạch môi trường kinh doanh, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, tránh thất thu thuế cho Nhà nước và thúc đẩy thương mại điện tử trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới phát triển theo hướng bền vững.” - đồng chí Mai Mạnh Toàn - Cục trưởng Cục Quản lý thị trường tỉnh Đắk Lắk nhận định.