Hành trình đổi mới và phát triển của lực lượng Quản lý thị trường

Trên 60 năm xây dựng và phát triển, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) Việt Nam đã mấy lần đổi tên cho phù hợp với mô hình quản lý và yêu cầu nhiệm vụ từng giai đoạn, nhưng về cơ bản, chức năng nhiệm vụ, trách nhiệm lực lượng vẫn không thay đổi và từng bước được bổ sung sâu rộng toàn diện hơn, với yêu cầu cao hơn trước yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và xu thế phát triển của thị trường... Trải qua các giai đoạn khác nhau, bên cạnh những thuận lợi, cơ bản, thì nhiều khó khăn, thách thức luôn đặt ra đối với lực lượng, nhưng với bản lĩnh và quyết tâm cao, chúng ta đã hoàn thành trọng trách được giao và xu thế chủ đạo của lực lượng là không ngừng phát triển đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Trước yêu cầu đó, lực lượng QLTT đã được tổ chức lại theo mô hình thống nhất tập trung trong quản lý từ trung ương đến các địa phương, tiếp tục thể hiện sự quan tâm của Đảng, Chính phủ đối với lực lượng và càng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với lực lượng. Vinh dự tự hào với niềm tin mới, với sự thay đổi vị trí pháp lý, cơ chế quản lý, đầu tư... tạo ra vận hội mới cho lực lượng để phát triển ngang tầm nhiệm vụ, đây là cơ hội, vừa là thách thức, là trách nhiệm mới đòi hỏi cao hơn của các cấp, các ngành và xã hội đối với lực lượng QLTT.

Do bối cảnh thực tiễn của các đơn vị, địa phương có sự khác nhau nên sau khi chuyển đổi mô hình mới, chúng ta có một bức tranh toàn cảnh của lực lượng không đồng đều và nhiều bất cập về tổ chức bộ máy, về công tác cán bộ, năng lực công tác, kỹ năng, văn hóa công vụ, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phương tiện...  Vì vậy, cần phải đánh giá đúng thực trạng tình hình và cần thiết phải có chiến lược phát triển lực lượng trong 10 năm tới, đây là thể hiện tầm nhìn xa để chúng ta có vị thế ngang tầm nhiệm vụ.

Trong chặng đường năm năm tới là giai đoạn cần "Ổn định để phát triển", có thể thấy là sau khi chuyển đổi mô hình, chúng ta gặp nhiều khó khăn về công tác cán bộ và đang tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy, cán bộ theo hướng tinh gọn, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả với bao nỗ lực và đạt kết quả cơ bản bước đầu. Chúng ta đang còn phải tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, cán bộ trong thời gian tới và còn phải giải quyết nhiều khó khăn về công tác cán bộ. Do đó, đây là thời kỳ cần ổn định nội bộ, tăng cường đoàn kết, thống nhất trong lực lượng, mọi sự phát triển đều trên nền tảng ổn định, chúng ta còn phải làm nhiều việc để củng cố ổn định lực lượng và tạo ra nhân tố mới cho phát triển. Đó là trách nhiệm và tin tưởng chúng ta làm được trên tinh thần tất cả vì sự phát triển của lực lượng.

Bên cạnh ổn định lực lượng dễ nhận thấy là sau khi chuyển đổi mô hình chúng ta có "Bình mới, rượu cũ" chúng ta có tổ chức được nâng cấp, nhưng chất lượng đội ngũ vẫn đang còn đó, chất lượng mới là quyết định để nâng cao tầm vóc của lực lượng trước yêu cầu mới. Trước yêu cầu tinh gọn tổ chức biên chế chúng ta cần phải nâng cao chất lượng đội ngũ, phải có đội ngũ có chất lượng cao mới đáp ứng được nhiệm vụ.

                                      Hình ảnh tại buổi tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho công chức

Trong chiến lược phát triển cần có chương trình xây dựng đội ngủ lãnh đạo, quản lý, công chức QLTT trong 10 năm tới với mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ giải pháp cụ thể trên tất cả các mặt bản lĩnh chính trị, công tác, đạo đức, lối sống, kỷ luật, kỷ cương, năng lực lãnh đạo chuyên môn, kỹ năng, văn hóa, thể lực... một chương trình khoa học, một tinh thần đổi mới, quyết liệt thay đổi để chúng ta có một "Bức tranh mới" về đội ngũ lãnh đạo, công chức ngang tầm nhiệm vụ. Đội ngũ lãnh đạo quản lý, sau khi tinh gọn tổ chức bộ máy, chúng ta có tỷ lệ cao trên quân số hiện có, cần tinh gọn đội ngũ này về lượng để có chất thực sự. Trên hành trình phát triển, cần chủ động giáo dục, quản lý, xây dựng đội ngũ lực lượng thực sự đồng tâm, đồng chí, đồng trí, đồng lực tất cả vì mục tiêu chung, phát triển lực lượng lên tầm cao mới. Chú trọng phòng ngừa, phát hiện và xử lý, khắc phục các biểu hiện quan liêu, gây phiền hà, tách trắc, xin cho...có thể xảy ra từ bên trong nội bộ bởi đó là những tiêu cực, điểm nghẽn, rào cản kìm hãm động lực phát triển của lực lượng.

Nghị quyết 12-NQ/TW của Bộ Chính trị có yêu cầu xây dựng lực lượng QLTT theo yêu cầu chính quy, tổ chức chặt chẽ đã trên 20 năm, nhìn lại những gì chúng ta đã đạt được theo yêu cầu là quá trăn trở và quan ngại cho lực lượng. Xây dựng lực lượng chính quy là cả quá trình trong chiến lược xây dựng lực lượng về tổ chức, cán bộ, cơ chế quản lý, trang thiết bị, phương tiện,... trong chặng đường tới. Quá trình đó gắn chặt với xây dựng và quản lý tổ chức lực lượng chặt chẽ, vì vậy cần tăng cường các giải pháp nhằm xiết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, đẩy mạnh cải cách hành chính trên tất cả các lĩnh vực, trên tinh thần "phục vụ" để phát triển. Có những việc trong tổ chức lực lượng chặt chẽ mà chúng ta không phải tốn kém về đầu tư kinh phí hoặc tốn kém rất ít nhưng đạt được hiệu quả cao. Do đó, từng cấp phải xác định và phân định rõ những loại việc có thể bằng chủ trương, lãnh đạo, chỉ đạo, bằng cơ chế, bằng giáo dục, quản lý, kiểm tra, giám sát, đánh giá, chấn chỉnh, thi đua, kỷ luật, ... mà chúng ta có thể làm tốt để xây dựng tổ chức chặt chẽ, để chủ động và tích cực hành động mà không phải chờ đợi. Trên tinh thần những gì có thể trong nội lực, khả năng, điều kiện làm được phải chủ động để làm có hiệu quả.

Cùng với việc xây dựng và thực hiện chiến lược mười năm phát triển lực lượng có hiệu quả, chúng ta cần tập trung xây dựng để hoàn thiện thể chế pháp lý đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và khởi động xây dựng hành lang pháp lý mới cao hơn cho lực lượng đó là Luật QLTT, đây mới là vị trí pháp lý để lực lượng có vị thế cao, chắc chắn nhất trong thực hiện chiến lược phát triển lực lượng lên tầm cao mới. Nhìn lại các đơn vị có mô hình tổ chức tương đồng như chúng ta (Hải quan, Thuế,...) các đơn vị đó có điều kiện thuận lợi và điểm xuất phát sớm, nay khoảng cách phát triển cách xa chúng ta cũng là điểm tất yếu. Chúng ta đi sau nên những gì thuộc về nguyên tắc, trình tự trong quy luật phát triển phải tuân thủ song những gì có thể sáng tạo để vận dụng, để có thể đi tắt, đón đầu được cần phải phát huy. Vì vậy, cần có những đột phá trên một số lĩnh vực có thể tạo ra sự thay đổi căn cơ cho sự phát triển nhanh và bền vững. 

Việc đẩy mạnh và nâng cao chất lượng đầu tư, ứng dụng nhanh, có hiệu quả công nghệ trên các lĩnh vực công tác của lực lượng là hết sức cấp bách đặt ra trước yêu cầu công tác quản lý tổ chức cán bộ, công tác chỉ đạo điều hành, kiểm tra, kiểm soát thị trường và các yêu cầu về xây dựng lực lượng trong thời kỳ mới; chúng ta đang có một hạ tầng công nghệ phục vụ công tác quá hạn chế, cần có đề án cho công tác này trong thời gian tới. Đồng thời có phương án đầu tư trước mắt, trung hạn, dài hạn về hạ tầng cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện... đồng bộ nhằm đảm bảo nền tảng hạ tầng chung cho phát triển lực lượng trong giai đoạn mới.

                                            Hình ảnh: Kiểm tra, kiểm soát của QLTT Quảng Trị

Đối với công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường hiện nay và thời gian tới sẽ có rất nhiều thay đổi so với trước đây, hàng hóa và dịch vụ đến với người tiêu dùng không chỉ bằng các phương thức truyền thống như trước mà đã có nhiều phương thức mới, công nghệ hơn, kinh doanh truyền thống có địa chỉ, danh tín mà kiểm soát đã khó khăn, còn hiện nay ngoài quản lý các phương thức truyền thống thì kinh doanh đa cấp, qua mạng internet..., không chỉ có yếu tố trong nước mà cả ngoài nước. Công nghệ làm thay đổi hẳn các phương thức giao dịch thương mại, người kinh doanh và tiêu dùng tiếp cận thông tin, giao dịch nhanh hơn, thuận lợi hơn. Theo đó các hành vi gian lận, vi phạm pháp luật cũng tinh vi hơn bởi ứng dụng công nghệ nên việc kiểm soát sẽ khó khăn hơn. Bên cạnh đó việc quản lý với những phương thức, mô hình như kinh tế chia sẻ, kinh tế ban đêm, kinh tế ngầm đang là những vấn đề mới cần nghiên cứu chủ động để quản lý. Tuy nhiên, mọi phương thức kinh doanh nào cũng phải chuyển hàng hóa, dịch vụ đến tay người tiêu dùng, do đó nghiên cứu đổi mới cơ chế, phương thức quản lý nhà nước của cơ quan QLTT để bảo đảm kiểm soát được thị trường với tính chất mới trong thời kỳ mới là đặc biệt chú trọng. Trong thời kỳ công nghệ 4.0 sẽ có những phương thức kinh doanh mới công nghệ hơn và đặt ra trách nhiệm cho cơ quan quản lý với phương thức quản lý mới là tất yếu, cần chủ động để quản lý là trách nhiệm của chúng ta.

QLTT là lực lượng chiến đấu trên mặt trận thị trường đầy cam go, phức tạp, nhạy cảm, khó lường... Là lực lượng thực thi công lý về hoạt động thương mại, công nghiệp nên xã hội đòi hỏi cao, công việc đòi hỏi cao, điều đó đòi hỏi chúng ta phải có tinh thần tốt, văn hóa tốt, thể chất tốt. Do đó, cần phải có chương trình xây dựng lực lượng về tinh thần, văn hóa và thể chất thông qua các phong trào, các hoạt động, quy chuẩn về xây dựng văn hóa, văn minh công sở, rèn luyện thể dục, thể thao, hội thao, hội diển có tính thường xuyên, định kỳ, đỉnh cao trong toàn lực lượng.

Như đã nêu từ đầu, khi thay đổi mô hình, chúng ta có bức tranh toàn cảnh rất bất cập, đó là vấn đề của thực tiễn hiện tại. Chúng ta nhận diện bức tranh thật khách quan, biết mình đang có gì, thiếu gì, mạnh gì, yếu gì ... để định vị đúng, từ đó xác định hướng đi và mục tiêu giải pháp cho chặng đường mới. Phải có một tầm nhìn mới để có bước đi dài hơn, xa hơn trong thời gian tới. Vì vậy, đổi mới mạnh mẽ tư duy, sáng tạo, đột phá để phát triển, xây dựng lực lượng QLTT lên tầm cao mới là yêu cầu bức thiết của chúng ta, có thể nói chúng ta cần có cuộc "khởi nghiệp" cho lực lượng sau chuyển đổi mô hình trên các lĩnh vực, có như vậy mới kỳ vọng thay đổi. 10 năm tới là chặng đường có những cơ hội mới, nhưng gian khó, thách thức cũng nhiều, nếu bứt phá để vượt qua đúng tầm chúng ta sẽ có vị thế mới vững chắc trong xã hội và sẽ vững tin để đi tới trong chặng đường tiếp theo.

Nguyễn Viết Thế
Cục QLTT Quảng Trị